RBI Loan Recovery: હોમ લોન લેતા સમયે દરેક વ્યક્તિનો સૌથી મોટો ભય હોય છે કે જો EMI સમયસર ચૂકવાઈ નહીં તો શું બેંક ઘર જપ્ત કરી શકે? ઘણીવાર એક EMI મોડું થતાં જ લોકો ગભરાઈ જાય છે અને માનતા હોય છે કે હવે ઘર ખાલી કરાવવાની કાર્યવાહી થશે. પરંતુ કાનૂની રીતે પ્રક્રિયા એટલી ઝડપી અને સીધી નથી. ચાલો સમજીએ કે વાસ્તવિક નિયમો શું કહે છે.
એક EMI બાકી રહે તો તરત શું થાય છે
જો એક EMI નિર્ધારિત તારીખે ચૂકવાતી નથી તો બેંક સામાન્ય રીતે લેટ પેમેન્ટ ચાર્જ અથવા પેનલ વ્યાજ વસૂલે છે. શરૂઆતમાં SMS, કોલ અથવા રિમાઇન્ડર મોકલવામાં આવે છે. એક EMI મોડું ભરવાથી તરત જ ઘર જપ્ત કરવાની કાર્યવાહી થતી નથી. જોકે, આથી તમારો ક્રેડિટ સ્કોર અસરગ્રસ્ત થઈ શકે છે.
કેટલા સમય પછી કાર્યવાહી શરૂ થાય છે
ભારતમાં લોન ડિફોલ્ટ અને રિકવરી સંબંધિત નિયમો Reserve Bank of India અને SARFAESI Act હેઠળ આવે છે. સામાન્ય રીતે 90 દિવસ સુધી સતત EMI ન ભરાય તો લોન ખાતું NPA તરીકે વર્ગીકૃત થઈ શકે છે. ત્યારબાદ બેંક નોટિસ આપીને કાનૂની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે. એટલે કે એક EMI બાકી રહેતાં જ ઘર જપ્ત થઈ જાય એવું નથી.
કાનૂની પ્રક્રિયા કેવી હોય છે
90 દિવસથી વધુ ડિફોલ્ટ થયા બાદ બેંક લેખિત નોટિસ આપે છે અને નિર્ધારિત સમયગાળામાં બાકી રકમ ચૂકવવાની તક આપે છે. જો તે પછી પણ ચુકવણી ન થાય તો જ સંપત્તિ પર કબજો લેવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરાય છે. આ પ્રક્રિયા પણ કાનૂની રીતે નિર્ધારિત સમય અને પગલાં મુજબ થાય છે.
CIBIL સ્કોર પર અસર
એક EMI 30 દિવસથી વધુ મોડું ભરાય તો તે ક્રેડિટ બ્યુરોને રિપોર્ટ થઈ શકે છે, જેના કારણે CIBIL સ્કોર ઘટે છે. સતત EMI મિસ થવાથી ભવિષ્યમાં લોન મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
Conclusion: માત્ર એક EMI બાકી રહેવાથી બેંક તરત ઘર જપ્ત કરી શકે નહીં. Reserve Bank of India અને SARFAESI Act મુજબ લાંબી અને નિયમિત કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ જ કાર્યવાહી શક્ય બને છે. તેમ છતાં, EMI સમયસર ચૂકવવી અને કોઈ મુશ્કેલી હોય તો બેંક સાથે તરત વાતચીત કરવી શ્રેષ્ઠ છે, જેથી નાણાકીય અને કાનૂની જોખમથી બચી શકાય.
Disclaimer: આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. લોન સંબંધિત શરતો અને પ્રક્રિયા બેંક મુજબ બદલાઈ શકે છે. ચોક્કસ માહિતી માટે પોતાની લોન એગ્રીમેન્ટ અને બેંકની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા તપાસવી જરૂરી છે.
