ક્યારેક આપણે ATMમાંથી પૈસા કાઢીએ ત્યારે એક ખાસ અવાજ આવે છે. ટક ટક ટક… જેમ કે મશીન અંદરથી નોટો ગણી રહ્યું હોય. એ અવાજ સાંભળીને એક અજાણી શાંતિ થાય છે. લાગે કે હા, હવે પૈસા આવી રહ્યા છે.
પણ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે એ અવાજ ખરેખર નોટ ગણવાનો જ છે? કે પછી તે ફક્ત એક સ્પીકર દ્વારા વગાડવામાં આવતો સાઉન્ડ છે?
આ સવાલ સામાન્ય લાગે છે. પરંતુ જવાબ થોડો રસપ્રદ છે.
ATM મશીન અંદર શું થાય છે?
ATM મશીન અંદર ખૂબ જ સુવ્યવસ્થિત મિકેનિઝમ હોય છે. તેમાં નોટો અલગ અલગ કસેટમાં રાખવામાં આવે છે. જ્યારે તમે રકમ પસંદ કરો છો, ત્યારે મશીન અંદરથી ચોક્કસ સંખ્યામાં નોટો બહાર ખેંચે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ખરેખર મશીનમાં ગતિ થાય છે. રોલર, સેન્સર અને ગણતરી મિકેનિઝમ કામ કરે છે. એટલે સંપૂર્ણ રીતે કહીએ તો મશીન અંદર મિકેનિકલ પ્રક્રિયા તો ચાલે જ છે.
પરંતુ અહીં એક રસપ્રદ બાબત છે.
ઘણા આધુનિક ATM મશીનોમાં જે અવાજ આપણે સાંભળીએ છીએ, તે સંપૂર્ણ રીતે મિકેનિકલ નથી. કેટલાક મશીનોમાં આ અવાજ કૃત્રિમ રીતે ઉમેરવામાં આવ્યો છે.
સ્પીકર દ્વારા આવતો અવાજ કેમ?
ટેકનોલોજી કંપનીઓએ એક માનસિક પાસું સમજ્યું. જ્યારે ગ્રાહકને નોટ ગણાવાનો અવાજ સંભળાય છે, ત્યારે તેને વિશ્વાસ થાય છે કે મશીન કામ કરી રહ્યું છે. તે પ્રક્રિયા પર ભરોસો વધારે છે.
જો ATM સંપૂર્ણ શાંતિમાં પૈસા આપે, તો લોકો અસ્વસ્થ અનુભવી શકે. ખાસ કરીને જ્યારે થોડા સેકન્ડનો વિલંબ થાય.
આથી કેટલાક મોડલમાં નોટ ગણાવાની જેમ અવાજ જનરેટ કરવામાં આવે છે. આ અવાજ એક પ્રકારનો ઓડિયો ફીડબેક છે. તે ખાતરી આપે છે કે ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ થઈ રહ્યું છે.
શું દરેક ATMમાં આવું જ છે?
ના.
બધા ATM મશીનોમાં સ્પીકર અવાજ ઉમેરવામાં આવ્યો હોય એવું નથી. કેટલાક જૂના મશીનોમાં જે અવાજ સંભળાય છે તે ખરેખર મિકેનિકલ હોય છે.
પરંતુ આધુનિક ડિઝાઇનમાં ઘણીવાર અવાજ નિયંત્રિત અને સ્ટાન્ડર્ડ હોય છે. જેથી દરેક ટ્રાન્ઝેક્શન દરમિયાન એક સમાન અનુભવ મળે.
એટલે જ્યારે તમે ATMમાંથી નોટો કાઢો અને એ ખાસ અવાજ સાંભળો, ત્યારે તે સંપૂર્ણપણે નકલી નથી. પરંતુ તે સંપૂર્ણપણે નોટોની ગણતરીનો જ અવાજ હોય એવું પણ જરૂરી નથી.
લોકો કેમ ચોંકી જાય છે?
કારણ કે આપણે જે સાંભળીએ છીએ તેને હકીકત માની લઈએ છીએ. અવાજ એટલે મશીન કામ કરી રહ્યું છે. અને મશીન કામ કરે છે એટલે પૈસા આવી રહ્યા છે.
આ માનસિક જોડાણ ખૂબ મજબૂત છે.
ATM ડિઝાઇન કરતી કંપનીઓ માટે ગ્રાહકનો વિશ્વાસ સૌથી મહત્વનો છે. અને ક્યારેક એક નાનો અવાજ પણ તે વિશ્વાસ વધારવામાં મદદ કરે છે.
અંતે સત્ય શું છે?
ATMમાં નોટો ખરેખર ગણાય છે. મશીન અંદર મિકેનિકલ પ્રક્રિયા ચાલે છે. પરંતુ જે અવાજ આપણે બહારથી સાંભળીએ છીએ, તે ઘણીવાર સ્પીકર દ્વારા જનરેટ થયેલો સાઉન્ડ હોઈ શકે છે.
આ સાંભળીને કદાચ તમે આગામી વખત ATM પર જશો ત્યારે ખાસ ધ્યાન આપશો.
ટક ટક ટક…
હવે એ અવાજ થોડો અલગ લાગશે.